{"id":4971,"date":"2026-04-01T10:43:41","date_gmt":"2026-04-01T06:43:41","guid":{"rendered":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971"},"modified":"2026-04-01T10:43:42","modified_gmt":"2026-04-01T06:43:42","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycan-xalqinin-tarixi-yaddas-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971","title":{"rendered":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu g\u00fcn 31 Mart soyqr\u0131m\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 itkil\u0259r unudulmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259n faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri xalq\u0131n kollektiv yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n zorak\u0131l\u0131qlar \u00f6z miqyas\u0131na v\u0259 q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 XX \u0259srin \u0259n a\u011f\u0131r humanitar faci\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionu m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Oktyabr inqilab\u0131 sonras\u0131 yaranm\u0131\u015f hakimiyy\u0259t bo\u015flu\u011fu m\u00fcxt\u0259lif q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131durmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 hakimiyy\u0259t Bak\u0131 Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu v\u0259 bu qurumun h\u0259rbi daya\u011f\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n bol\u015fevik v\u0259 da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin 30 mart &#8211; 3 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131 v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri 30 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 10 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovmu\u015flar. Hadis\u0259l\u0259rin \u0259n a\u011f\u0131r t\u0259r\u0259fi ondan ibar\u0259t idi ki, q\u0131r\u011f\u0131nlar \u0259sas\u0259n silahs\u0131z v\u0259 m\u00fcdafi\u0259siz insanlara qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Qad\u0131nlar, u\u015faqlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, insanlar i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Evl\u0259r talan edilmi\u015f, k\u0259ndl\u0259r yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259r m\u0259hv edilmi\u015fdir. \u015eahid ifad\u0259l\u0259ri v\u0259 sonrak\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, insanlara qar\u015f\u0131 qeyri-insani r\u0259ftar hallar\u0131 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu is\u0259 hadis\u0259l\u0259rin t\u0259sad\u00fcfi deyil, planl\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildiyini g\u00f6st\u0259rir. Bu q\u0131r\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 regionun demoqrafik x\u0259rit\u0259si ciddi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdi. Minl\u0259rl\u0259 ail\u0259 par\u00e7aland\u0131, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri bo\u015fald\u0131. \u018fhali aras\u0131nda qorxu v\u0259 qeyri-sabitlik uzun ill\u0259r davam etdi. \u0130nsanlar\u0131n do\u011fma torpaqlar\u0131ndan zorla \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 sosial v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131 m\u00fcxt\u0259lif tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r, arxiv materiallar\u0131 v\u0259 arxeoloji tap\u0131nt\u0131larla t\u0259sdiql\u0259nir. X\u00fcsusil\u0259 Quba k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 bu hadis\u0259l\u0259rin real s\u00fcbutlar\u0131ndan biri kimi b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Burada a\u015fkar edil\u0259n insan qal\u0131qlar\u0131 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f zorak\u0131l\u0131qlar\u0131 \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak etmi\u015fdir. Q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n basq\u0131nlar etmi\u015f, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k h\u0259r k\u0259si q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r. Bu qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 bir xalq\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun \u00e7oxmill\u0259tli \u0259halisinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259t kimi yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n zorak\u0131l\u0131qlar misilsiz q\u0259ddarl\u0131qla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur. Silahs\u0131z insanlar \u2013 u\u015faqlar, qad\u0131nlar v\u0259 qocalar he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmadan amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. \u0130nsanlar yaln\u0131z etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259d\u0259f al\u0131nm\u0131\u015f, ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131naraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ail\u0259l\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir. Bu hadis\u0259l\u0259r insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r kimi tarix\u0259 h\u0259kk olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Faci\u0259nin \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri onun yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259m\u0259si idi. Q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 minl\u0259rl\u0259 l\u0259zgi, y\u0259hudi, rus, avar v\u0259 tal\u0131\u015f milliyy\u0259tin\u0259 m\u0259nsub insanlar da eyni q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu fakt g\u00f6st\u0259rir ki, ba\u015f ver\u0259nl\u0259r sad\u0259c\u0259 etnik qar\u015f\u0131durma deyil, \u00fcmumilikd\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 zorak\u0131l\u0131q akt\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eahidl\u0259rin ifad\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, insanlara qar\u015f\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 qeyri-insani \u00fcsullarla i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilmi\u015fdir. B\u0259zi hallarda insanlar diri-diri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131l\u0131ncdan v\u0259 s\u00fcng\u00fcd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu c\u00fcr v\u0259h\u015filikl\u0259r c\u0259miyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 vurulan a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 idi v\u0259 uzun ill\u0259r insanlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda qorxu v\u0259 a\u011fr\u0131 il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, maddi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irs d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir. Tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik binalar, milli memarl\u0131q incil\u0259ri, m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259xanalar da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259scidl\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259r yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ya yerl\u0259-yeksan edilmi\u015fdir. Bu, t\u0259kc\u0259 insanlar\u0131n fiziki m\u0259hvi deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n tarixinin, kimliyinin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin silinm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir siyas\u0259t idi. Prezident \u0130lham \u018fliyev 29 mart 2005 il-ci ild\u0259 31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u00fcraci\u0259tind\u0259 bu hadis\u0259l\u0259rin tarixi k\u00f6kl\u0259rin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201cTarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq erm\u0259ni \u0259halisinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si, demoqrafik v\u0259ziyy\u0259tin zorla d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, 1905, 1918-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini qorxutmaq v\u0259 qovmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar, 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki \u0259z\u0259li yurdlar\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ridir\u201d. Bu qanl\u0131 faci\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda yaln\u0131z bir tarixi hadis\u0259 kimi deyil, h\u0259m d\u0259 milli yadda\u015f\u0131n, kimliyin v\u0259 birliyin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan ac\u0131 bir d\u0259rs kimi qal\u0131r. Bu g\u00fcn h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 itkil\u0259r unudulmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Tarixin bu qaranl\u0131q s\u0259hif\u0259sinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu c\u00fcr cinay\u0259tl\u0259rin bir daha t\u0259krarlanmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu bax\u0131mdan Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. 1998-ci il mart\u0131n 26-da imzalanan bu F\u0259rman Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan tarixi s\u0259n\u0259d hesab olunur. F\u0259rman\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z 1918-ci il Mart hadis\u0259l\u0259ri deyil, \u00fcmumilikd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f zorak\u0131l\u0131q v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n sistemli \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qurbanlar\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si idi. Bu s\u0259n\u0259d, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z tarixin\u0259, xalq\u0131n\u0131n taleyin\u0259 v\u0259 \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131na verdiyi \u00f6n\u0259min bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min F\u0259rman\u0131n ruhuna uy\u011fun olaraq, 31 Mart faci\u0259sinin qurbanlar\u0131 ehtiramla yad edilir, tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilir. Bu g\u00fcn 31 Mart Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m mat\u0259m, h\u0259m d\u0259 yadda\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu faci\u0259nin unudulmamas\u0131, tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n borcudur.<\/p>\n\n\n\n<p>K.Y.F\u0259r\u0259cova ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat Pediatriya \u0130nstitutunun PH\u015e-nin U\u015faq B\u0259rpa M\u0259rk\u0259zinin T\u0259s\u0259rr\u00fcfat b\u00f6lm\u0259 m\u00fcdiri A\u011fayev N\u0259bi Baba o\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn 31 Mart soyqr\u0131m\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 itkil\u0259r unudulmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259n faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri xalq\u0131n kollektiv yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n zorak\u0131l\u0131qlar \u00f6z miqyas\u0131na v\u0259 q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 XX \u0259srin \u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-4971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosial"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bu g\u00fcn 31 Mart soyqr\u0131m\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 itkil\u0259r unudulmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259n faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri xalq\u0131n kollektiv yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n zorak\u0131l\u0131qlar \u00f6z miqyas\u0131na v\u0259 q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 XX \u0259srin \u0259n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-01T06:43:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-01T06:43:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"387\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Yenituran.az\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Yenituran.az\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971\"},\"author\":{\"name\":\"Yenituran.az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\"},\"headline\":\"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc\",\"datePublished\":\"2026-04-01T06:43:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-01T06:43:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971\"},\"wordCount\":1641,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nebi.jpg\",\"articleSection\":[\"SOS\u0130AL\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971\",\"name\":\"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nebi.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-01T06:43:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-01T06:43:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nebi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nebi.jpg\",\"width\":600,\"height\":387},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=4971#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/\",\"name\":\"\u27a1\ufe0f YEN\u0130 TURAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\",\"name\":\"Yenituran.az\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Yenituran.az\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/yenituran.az\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","og_description":"Bu g\u00fcn 31 Mart soyqr\u0131m\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 itkil\u0259r unudulmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259n faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri xalq\u0131n kollektiv yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n zorak\u0131l\u0131qlar \u00f6z miqyas\u0131na v\u0259 q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 XX \u0259srin \u0259n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971","og_site_name":"YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","article_published_time":"2026-04-01T06:43:41+00:00","article_modified_time":"2026-04-01T06:43:42+00:00","og_image":[{"width":600,"height":387,"url":"http:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Yenituran.az","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Yenituran.az","Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971"},"author":{"name":"Yenituran.az","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d"},"headline":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc","datePublished":"2026-04-01T06:43:41+00:00","dateModified":"2026-04-01T06:43:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971"},"wordCount":1641,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg","articleSection":["SOS\u0130AL"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971","url":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971","name":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg","datePublished":"2026-04-01T06:43:41+00:00","dateModified":"2026-04-01T06:43:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yenituran.az\/?p=4971"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#primaryimage","url":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg","contentUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nebi.jpg","width":600,"height":387},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=4971#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yenituran.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"31 Mart-Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f g\u00fcn\u00fc"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#website","url":"https:\/\/yenituran.az\/","name":"\u27a1\ufe0f YEN\u0130 TURAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yenituran.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d","name":"Yenituran.az","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Yenituran.az"},"sameAs":["http:\/\/yenituran.az"],"url":"https:\/\/yenituran.az\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4971"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4972,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4971\/revisions\/4972"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}