{"id":3133,"date":"2025-01-18T22:33:23","date_gmt":"2025-01-18T18:33:23","guid":{"rendered":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133"},"modified":"2025-01-18T22:33:24","modified_gmt":"2025-01-18T18:33:24","slug":"q%c9%99dim-adi-b%c9%99r%c9%99k%c9%99t-olan-goll%c9%99r-s%c9%99h%c9%99ri-adini-alan-isparta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133","title":{"rendered":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n sakit v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u0130spartan\u0131n r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 266 min \u0259halisi var. Amma h\u0259r il bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 y\u00fczminl\u0259rl\u0259 turist g\u0259lir. D\u00fcnya s\u0259yyahlar\u0131 \u0130spartan\u0131 \u201cg\u00f6ll\u0259r aras\u0131ndak\u0131 c\u0259nn\u0259t\u201d adland\u0131r\u0131r. Tarixi q\u0259dim olan \u0130spartada \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259dim tikilil\u0259r m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130spartada ilk insan\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 miladdan \u00f6nc\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. B\u00f6lg\u0259nin m\u0259skunla\u015fma tarixi Paleolit (K\u00f6hn\u0259 Da\u015f) D\u00f6vr\u00fc il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 2000-ci ill\u0259rd\u0259 Pisidiya b\u00f6lg\u0259si Luvi v\u0259 Arzava icmalar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razi idi. Hetl\u0259r siyasi bir g\u00fcc olaraq meydana \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra b\u00f6lg\u0259 il\u0259 maraqland\u0131lar, lakin \u0259srl\u0259r boyu davam ed\u0259n qar\u015f\u0131durmalara baxmayaraq, Arzava \u00f6lk\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti suverenlik qura bilm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 1200-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Balkanlardan \u201cEgey k\u00f6\u00e7 tayfalar\u0131\u201d adlanan icmalar g\u0259l\u0259r\u0259k Anadolunun siyasi qurulu\u015funu tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Arzawa \u00d6lk\u0259 Konfederasiyas\u0131n\u0131n siyasi varl\u0131\u011f\u0131na son qoyur. Bu icmalar\u0131n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tlisi olan Frigiyal\u0131lar eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 8-ci \u0259srd\u0259n sonra yava\u015f-yava\u015f g\u00fccl\u0259rini itirmi\u015f v\u0259 Lidiya D\u00f6vl\u0259ti eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 690-c\u0131 ild\u0259 bu torpaqlarda \u00f6z suverenliyini qurmu\u015fdur. Sonralar Kimmerl\u0259r-Sapardaylar davaml\u0131 basq\u0131nlarla lidiyal\u0131lar\u0131 \u00e7ox \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salsalar da, \u0130sparta b\u00f6lg\u0259sind\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli oturu\u015fmu\u015f hakimiyy\u0259t qura bilm\u0259dil\u0259r. B\u00f6lg\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 546-c\u0131 ild\u0259 farslar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7mi\u015f v\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 334-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r onlar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tarixd\u0259n sonra Makedoniyal\u0131 \u0130sk\u0259nd\u0259r b\u00f6lg\u0259d\u0259 h\u00f6kmranl\u0131q etdi. Helenistik d\u00f6vrd\u0259 Minassos diqq\u0259t\u0259layiq bir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olaraq g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 323-c\u00fc ild\u0259 Makedoniyal\u0131 \u0130sk\u0259nd\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Isparta eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 190-c\u0131 ild\u0259 Perqam krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Selevkil\u0259rin v\u0259 n\u0259hay\u0259t Romal\u0131lar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda idi. Roma hakimiyy\u0259ti eram\u0131z\u0131n 395-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi. Bizans hakimiyy\u0259ti 395-ci ild\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 1204-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r, S\u0259lcuqlar Q\u0259rbi Anadolu \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 alana q\u0259d\u0259r davam etdi. Roma hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan \u0130spartan\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zl\u0259ri Bayat (Selvecia Sidera), Uluborlu (Apollonia), Yalva\u00e7 (Antiokheia), S\u00fct\u00e7\u00fcl\u0259r (Sa\u011frak-Adada), \u015earkikaraa\u011fa\u00e7 (Neopolis) v\u0259 Gelendost (Debenae) idi. 395-ci ild\u0259 Roma \u0130mperiyas\u0131 ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fckd\u0259n sonra VII-ci ild\u0259 Isparta Bizans imperiyas\u0131na birl\u0259\u015fdirildi. 19-9-cu \u0259srl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan inzibati b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259yal\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k dini m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u0130slam d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 Bizansl\u0131lar aras\u0131nda ged\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 \u0130sparta v\u0259 \u0259traf\u0131 f\u0259al rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. 774-c\u00fc ild\u0259 Abbasil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00fccl\u00fc \u0259r\u0259b ordusu \u0130spartan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259 bils\u0259 d\u0259, Bizans qo\u015funlar\u0131 bir m\u00fcdd\u0259t sonra \u015f\u0259h\u0259ri geri ald\u0131. \u0130slam d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Anadoluya basq\u0131nlar\u0131 10-cu \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi. VIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Abbasil\u0259rin hakimiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 \u0259r\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 Sabart kimi ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259lcuq tarix\u00e7isi \u0130bn Bibi, \u0130sparta qalas\u0131n\u0131n v\u0259 vilay\u0259tinin Anadolu S\u0259lcuqlu Sultan\u0131 III t\u0259r\u0259find\u0259n tikildiyini s\u00f6yl\u0259di. 1204-c\u00fc ild\u0259 K\u0131l\u0131\u00e7 Arslan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u0259lcuqlular t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259th edildiyi yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130spartan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 S\u0259lcuqlulardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan \u0259n q\u0259dim S\u0259lcuqlu \u0259s\u0259ri olan Ulu M\u0259scidi 1299-cu il\u0259 aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bn Bibi buran\u0131 havas\u0131 v\u0259 suyu il\u0259 m\u0259\u015fhur bir vilay\u0259t kimi t\u0259svir edir. \u0130sparta b\u00f6lg\u0259si 1300-c\u00fc ild\u0259 Hamito\u011fullar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di. Hamito\u011fullar\u0131 b\u0259yliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130spartaya g\u0259l\u0259n m\u0259\u015fhur s\u0259yyah \u0130bn Batuta \u015f\u0259h\u0259ri z\u0259ngin bazarlar\u0131, says\u0131z-hesabs\u0131z \u00e7aylar\u0131, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 v\u0259 meyv\u0259 ba\u011flar\u0131 olan bax\u0131ml\u0131, s\u0259liq\u0259li bir \u015f\u0259h\u0259r kimi t\u0259svir edir. Qalas\u0131n\u0131n h\u00fcnd\u00fcr da\u011fda oldu\u011funu bildirir. Hamito\u011fullar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0130lxanil\u0259rin hakimiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0130sparta yenid\u0259n Hamito\u011fullar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di. 1374-c\u00fc ild\u0259 edil\u0259n m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 Hamito\u011flu K\u0259mal\u0259ddin H\u00fcseyn b\u0259y 80 min q\u0131z\u0131l pul qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda E\u011firdir, Karaa\u011fa\u00e7, Bey\u015fehir, Seydi\u015fehir v\u0259 Yalva\u00e7la birlikd\u0259 Ispartan\u0131 Osmanl\u0131ya verdi. 1390-c\u0131 ild\u0259 K\u0259mal\u0259ddin H\u00fcseyn b\u0259yin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0130sparta v\u0259 \u0259traf\u0131 m\u00fctl\u0259q Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131na birl\u0259\u015fdirildi. Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131na qat\u0131lan \u0130sparta, m\u0259rk\u0259zi K\u00fctahya olan Anadolu vilay\u0259tinin sanca\u011f\u0131 olaraq m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259t\u0259 qat\u0131ld\u0131. Bu yeni sanca\u011f\u0131n idar\u0259si Kutlu b\u0259y\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. Kutlu b\u0259y 1417-ci ild\u0259 Ulu m\u0259scidini t\u0259mir etdirmi\u015f v\u0259 bu m\u0259scid bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Osmanl\u0131 il\u0259 Karamano\u011fullar\u0131 aras\u0131nda zaman-zaman \u0259l d\u0259yi\u015fdir\u0259n Hamitili II. Murad\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fctl\u0259q Osmanl\u0131ya qat\u0131ld\u0131. Sarapdar \u0130lyas b\u0259y sancaq b\u0259yliyi t\u0259yin edildi. Hamitili Osmanl\u0131 m\u00fclk\u00fc olduqdan sonra Isparta sanca\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 bu inzibati status E\u011firdir il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sparta Hamit Sanca\u011f\u0131, Qanuni S\u00fcleyman d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq bir m\u0259rk\u0259z kimi \u0259h\u0259miyy\u0259t qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 saxlan\u0131lan qeydl\u0259r \u0130spartan\u0131n sosial v\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tini izah edir. 1522-ci il qeydl\u0259rind\u0259 Ispartan\u0131n \u00c7eriba\u015f\u0131, Debba\u011flar, \u0130sg\u0259nd\u0259r, Cami, \u0130\u011fneci, Farsaklar, Gebran (Hristiyan Mahallesi), M\u0259scid-i Suyu\u011fa b\u0259y, M\u0259scid-i F\u0259slullah, M\u0259scid-i Stile, M\u0259scid-i Karaa\u011fa\u00e7, M\u0259scid-i Karaa\u011fai. Hocao\u011flu, Dere, Yenice v\u0259 Do\u011fanc\u0131 adl\u0131 17 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Toxuculuq, \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 boyaq\u00e7\u0131l\u0131q y\u00fcks\u0259k inki\u015faf etmi\u015fdir. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 inzibati v\u0259 h\u0259rbi m\u0259murlar\u0131n fifl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa Sultan\u0131n v\u0259li\u0259hdl\u0259ri d\u0259 var idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin niy\u0259 \u0130sparta adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0130sparta ad\u0131n\u0131n haradan g\u0259ldiyi d\u0259qiq m\u0259lum deyil. Bu m\u00f6vzuda \u00e7oxlu ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 r\u0259yl\u0259r var. B\u00f6c\u00fczad\u0259 S\u00fcleyman Saminin \u201c\u0130sparta, Meydan Larousse v\u0259 Kaamus\u2019ul-Alam Tarixi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Pisidiya \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n Bar\u0131\u015f yerin\u0259 Isparta ad\u0131n\u0131n istifad\u0259 edildiyi bildirilir. Baris ad\u0131n\u0131n sanskritc\u0259 \u201cSu\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n \u201cVari\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bildirilir ki, bu ad\u0131n \u201c\u0130s\u201d zarf \u00f6n \u015f\u0259kil\u00e7isi il\u0259 isparita \u015f\u0259klini al\u0131r v\u0259 qalat dilind\u0259 \u201c\u0130sparta\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir fikri ifad\u0259 ed\u0259n Turhan Hikm\u0259t Da\u011fl\u0131o\u011flu v\u0259 Prof. Unger, \u0130sparta ad\u0131n\u0131n \u201cbaride\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259ldiyini, bu s\u00f6z\u00fcn Het, b\u0259lk\u0259 d\u0259 Lidiya dilind\u0259n g\u0259l\u0259n bir s\u00f6z oldu\u011funu v\u0259 yunan m\u00fchacirl\u0259rin Anadoluya g\u0259li\u015find\u0259n sonra ad\u0131na \u201cEis\u201d \u015f\u0259kil\u00e7isi \u0259lav\u0259 etdikl\u0259rini izah edir. B\u0259rid\u0259 v\u0259 onu \u201c\u0130sbarida\u201d adland\u0131rd\u0131lar. Prof. Osman Turan v\u0259 Prof. Ramsey d\u0259 i\u015ftirak edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130sparta ad\u0131 Sabarta (\u0130bn Batutada) kimi qeyd olunur. Bu ad eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l VIII ill\u0259r\u0259 aiddir. XVI \u0259srd\u0259 skifl\u0259rin Qara d\u0259nizin \u015fimal\u0131ndan c\u0259nuba qovdu\u011fu s\u0259barday tayfalar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 verildiyi d\u0259 bildirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r bir fikir is\u0259 Ispartan\u0131n tarixd\u0259 \u0259n \u00e7ox xat\u0131rlanan ad\u0131n\u0131n Bar\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu ad Hetitl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015fdir v\u0259 m\u0259nas\u0131 \u201cB\u0259r\u0259k\u0259t\u201d dem\u0259kdir. Romal\u0131lar Pisidiya b\u00f6lg\u0259sin\u0259 hakim olduqdan sonra Bar\u0131\u015f ad\u0131n\u0131 \u00f6z dill\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131raraq \u201cSbarita\u201d adland\u0131rd\u0131lar. \u015e\u0259h\u0259r t\u00fcrkl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra \u0130sparta \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 bu adla xat\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130spartada haran\u0131 g\u0259zm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr des\u0259niz, saymaqla qurtarmayacaq. \u00c7\u00fcnki \u0130spartan\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259fi, h\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259si bir c\u0259nn\u0259ti xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sparta d\u0259nizd\u0259n uzaq, lakin ya\u015f\u0131l v\u0259 maviy\u0259 yax\u0131n olan b\u0259nz\u0259rsiz bir \u015f\u0259h\u0259rdir\u2026 G\u00f6ll\u0259r B\u00f6lg\u0259sinin b\u0259nz\u0259rsiz t\u0259bii g\u00f6z\u0259llikl\u0259rini tarixin z\u0259ngin irsi il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n Ispartan\u0131n ticar\u0259t ni\u015fan\u0131 q\u0131z\u0131lg\u00fcl v\u0259 lavanda tarlalar\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015firin su g\u00f6l\u00fc olan E\u011firdir G\u00f6l\u00fc Ispartan\u0131n ziyar\u0259t edilm\u0259li yerl\u0259ri siyah\u0131s\u0131nda birinci yerd\u0259dir. Isparta \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zin\u0259 yar\u0131m saatl\u0131q m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n g\u00f6ld\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259bi\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan yay aylar\u0131nda bal\u0131q yem\u0259k, h\u0259tta \u00fczm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. E\u011fridir g\u00f6l\u00fcn\u00fcn sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Alt\u0131nkum \u00e7im\u0259rliyind\u0259n g\u00f6l\u0259 gir\u0259r\u0259k \u00fczm\u0259kd\u0259n h\u0259zz ala bil\u0259rsiniz. Ispartada \u00fczm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir yer olan Bedre Village Beach, \u015fezlong, du\u015f v\u0259 soyunub-geyinm\u0259 otaqlar\u0131 kimi imkanlar\u0131 il\u0259 yay aylar\u0131nda E\u011fridir g\u00f6l\u00fcnd\u0259 s\u0259rinl\u0259m\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259rin \u00fcnvan\u0131d\u0131r. Siz h\u0259m\u00e7inin g\u00f6ld\u0259 bit\u0259n levrek, levrek v\u0259 burr kimi l\u0259zz\u0259tli bal\u0131qlar\u0131 da yey\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu co\u011frafiyas\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 qorunmu\u015f q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan Adada Antik \u015e\u0259h\u0259rinin tarixi eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 1-ci \u0259sr\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Roma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n antik \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 4 ayr\u0131 m\u0259b\u0259d, forum, kils\u0259 v\u0259 amfiteatr var. \u018fks\u0259riyy\u0259ti g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f tikilil\u0259rin \u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nini Kral Yolu adland\u0131rmaq olar. M\u00fcq\u0259dd\u0259s Pavelin \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7diyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259n v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n xristian inanc\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan Kral Yolu, eyni zamanda T\u00fcrkiy\u0259nin ikinci \u0259n uzun gedi\u015f yoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sparta Aksuda ziyar\u0259t edilm\u0259li \u0259n vacib yer g\u00f6r\u0259nl\u0259ri valeh ed\u0259n Zindan ma\u011faras\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u00e7\u0259risi tam i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan ma\u011farada t\u0259bi\u0259tin \u0259li il\u0259 oyulmu\u015f sark\u0131t v\u0259 stalaqmitl\u0259ri, da\u015f v\u0259 damc\u0131 da\u015f strukturlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz. Maqnezium v\u0259 kalsiumla z\u0259ngin yeralt\u0131 ax\u0131n\u0131n\u0131n axd\u0131\u011f\u0131 ma\u011faradak\u0131 r\u0259ngli kristal qurulu\u015flar g\u00f6r\u0259nl\u0259ri valeh edir. <a href=\"https:\/\/onder.tv\/uploads\/posts\/2025-01\/1737188881_3.jpg\"><\/a><a href=\"https:\/\/onder.tv\/uploads\/posts\/2025-01\/1737188889_5.jpg\"><\/a><a href=\"https:\/\/onder.tv\/uploads\/posts\/2025-01\/1737188894_4.jpg\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n sakit v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u0130spartan\u0131n r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 266 min \u0259halisi var. Amma h\u0259r il bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 y\u00fczminl\u0259rl\u0259 turist g\u0259lir. D\u00fcnya s\u0259yyahlar\u0131 \u0130spartan\u0131 \u201cg\u00f6ll\u0259r aras\u0131ndak\u0131 c\u0259nn\u0259t\u201d adland\u0131r\u0131r. Tarixi q\u0259dim olan \u0130spartada \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259dim tikilil\u0259r m\u00f6vcuddur. \u0130spartada ilk insan\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 miladdan \u00f6nc\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. B\u00f6lg\u0259nin m\u0259skunla\u015fma tarixi Paleolit (K\u00f6hn\u0259 Da\u015f) D\u00f6vr\u00fc il\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkiye"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n sakit v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u0130spartan\u0131n r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 266 min \u0259halisi var. Amma h\u0259r il bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 y\u00fczminl\u0259rl\u0259 turist g\u0259lir. D\u00fcnya s\u0259yyahlar\u0131 \u0130spartan\u0131 \u201cg\u00f6ll\u0259r aras\u0131ndak\u0131 c\u0259nn\u0259t\u201d adland\u0131r\u0131r. Tarixi q\u0259dim olan \u0130spartada \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259dim tikilil\u0259r m\u00f6vcuddur. \u0130spartada ilk insan\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 miladdan \u00f6nc\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. B\u00f6lg\u0259nin m\u0259skunla\u015fma tarixi Paleolit (K\u00f6hn\u0259 Da\u015f) D\u00f6vr\u00fc il\u0259 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-18T18:33:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-18T18:33:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"460\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Yenituran.az\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Yenituran.az\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133\"},\"author\":{\"name\":\"Yenituran.az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\"},\"headline\":\"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta\",\"datePublished\":\"2025-01-18T18:33:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-18T18:33:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133\"},\"wordCount\":1918,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg\",\"articleSection\":[\"T\u00dcRK\u0130Y\u018f\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133\",\"name\":\"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg\",\"datePublished\":\"2025-01-18T18:33:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-18T18:33:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg\",\"width\":620,\"height\":460},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?p=3133#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/\",\"name\":\"\u27a1\ufe0f YEN\u0130 TURAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d\",\"name\":\"Yenituran.az\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Yenituran.az\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/yenituran.az\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/yenituran.az\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","og_description":"T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n sakit v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u0130spartan\u0131n r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 266 min \u0259halisi var. Amma h\u0259r il bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 y\u00fczminl\u0259rl\u0259 turist g\u0259lir. D\u00fcnya s\u0259yyahlar\u0131 \u0130spartan\u0131 \u201cg\u00f6ll\u0259r aras\u0131ndak\u0131 c\u0259nn\u0259t\u201d adland\u0131r\u0131r. Tarixi q\u0259dim olan \u0130spartada \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259dim tikilil\u0259r m\u00f6vcuddur. \u0130spartada ilk insan\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 miladdan \u00f6nc\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. B\u00f6lg\u0259nin m\u0259skunla\u015fma tarixi Paleolit (K\u00f6hn\u0259 Da\u015f) D\u00f6vr\u00fc il\u0259 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133","og_site_name":"YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","article_published_time":"2025-01-18T18:33:23+00:00","article_modified_time":"2025-01-18T18:33:24+00:00","og_image":[{"width":620,"height":460,"url":"http:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Yenituran.az","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Yenituran.az","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133"},"author":{"name":"Yenituran.az","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d"},"headline":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta","datePublished":"2025-01-18T18:33:23+00:00","dateModified":"2025-01-18T18:33:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133"},"wordCount":1918,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg","articleSection":["T\u00dcRK\u0130Y\u018f"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133","url":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133","name":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta - YEN\u0130 TURANLA X\u018fB\u018fR VAXTI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg","datePublished":"2025-01-18T18:33:23+00:00","dateModified":"2025-01-18T18:33:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yenituran.az\/?p=3133"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#primaryimage","url":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg","contentUrl":"https:\/\/yenituran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/yenigundem_b3661a44c88bd369b117e49a246eb8b5_15i8gk9qrh37l0voa2uc-620x460-1.jpeg","width":620,"height":460},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yenituran.az\/?p=3133#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yenituran.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Q\u0259dim ad\u0131 B\u0259r\u0259k\u0259t olan, g\u00f6ll\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri ad\u0131n\u0131 alan \u0130sparta"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#website","url":"https:\/\/yenituran.az\/","name":"\u27a1\ufe0f YEN\u0130 TURAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yenituran.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/yenituran.az\/#\/schema\/person\/85472adb2acc776fbe2eec9981422a3d","name":"Yenituran.az","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ed49ef122403fafb3d9b7a6a4d78864bef4e38936f58e590ddd58c0a034b37a9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Yenituran.az"},"sameAs":["http:\/\/yenituran.az"],"url":"https:\/\/yenituran.az\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3133"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3135,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3133\/revisions\/3135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yenituran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}